|
Athena Tapınağı: Batı Anadolu'nun 12 İyon kentinden biri olan Phokaia kentinin ana tanrıçası olan Athena adına M.Ö. 590-580 yıllarında yapımına başlanan İyon düzeyindeki tapınak türünün erken örneklerinden biridir. Tüf taşından yapılmış sütunları, beşik çatı sistemini taşımaktadır. Athena tapınağının kazısı 1998-1999 kazı sezonunda başlamış ve halen devam etmektedir. Tapınak Phokaia'nın merkezinde ve şehre hakim bir konumdadır. Ana girişi doğuya bakmaktadır. Doğu yüzünün önünde de Athena'ya getirilen sunuların bırakıldığı bir sunak vardı. Tapınağın çevresi güzel bir podyum duvarı ile çevrilmekteydi. Şu anki kazılarda bu podyum duvarının ortaya çıkarılması
için çalışılmaktadır. Podyum duvarının üzerinde pek çok tapınak
mimari parçaları da buunmuştur. Ayırıca Athena Kutsal Alanı 17 ve
18 yy'larda yaşam mekanı olarak kullanılmıştır. Bu döneme ait pek
çok mimari ve seramik buluntular da ele geçirilmiştir. Kybele Açıkhava Tapınağı: İ.Ö. 580 yılına
tarihlenen yapıda, çeşitli büyüklüklerdeki beş nişte tanrıça Kybele'nin
heykelleri ve kabartmaları yer alıyordu. Kayaya oyulmuş adak havuzuyla
denizci fenerlerinin konulması için yapılan küçük nişler; denizden
gelenlerin burada tapındıklarını gösteriyor. Kutsal alanın yaslandığı
kayalık üzerindeki sur duvarları, duvar yapımının dört ayrı dönemini
göstermektedir. Arkaik surlar, harçsız yapılmıştır. Roma dönemi
surlarında kireç harcı kullanılırken; Ceneviz ve Osmanlı dönemi
surlarında kireç harcı, kum, tuğla parçası ve kiremit tozlarından
oluşan Horasan Harcı kullanılmıştır. Athena'nın kökeni Babilli Kraliçe Izdar'a kadar
gider. Kybele Anadolu'nun tanrıçasıdır. Kybele, Arkaik dönemden
itibaren çok saygı görmüştür. Yeldeğirmenli tepe ile İncir Adası'nda
da kutsal alanlar vardır. Tiyatro: İ.Ö.340-330 yıllarına tarihlenen
tiyatro son dönem kazılarda bulunmuştur. ANADOLU'NUN EN ESKİ
TİYATROSUDUR. Kazı iki ayrı bölümde yapılmıştır. Birinci bölümde
Analemna Duvarı iyi korunmuş bir halde ortaya çıkarılmış (4,5 m.
yüksekliğinde); ikinci bölümde 4 ayrı basamak bulunmuştur. Basamaklarda
Fuyte Oyta yazısına rastlanmıştır. Buradan her mahallenin
ayrı bir bölümde yer aldığı ortaya konmuştur. İ.S. 1.yy'da seramik
çöplüğü, 2.yy'da Nekropolis (mezarlık) olarak kullanılmıştır. Dayanıklı
bir taş türü olmayan ve yörede Foça Taşı olarak anılan Tufa'dan
yapılmıştır. Arkaik Duvar & Heredot Duvarı : Son dönemdeki
kazılarda Foça'nın Arkaik dönemde 5 km. uzunluğunda surlara sahip
olduğu ortaya çıkmıştır. Maltepe Tümülüsü tepesinde yapılan kazılarda
İ.Ö.590-580 yıllarına tarihlenen sur duvarları bulunmuştur. Heredot
bu duvarlardan sıkça bahsettiği için Heredot Duvarı olarak anılmaktadır.
Payanda duvarın yanında yer alan 4m. genişliğindeki boşluğun kent
kapısı olduğu saptanmıştır.Kazılarda çıkarılan Pers ok ve mızrak
uçları, kırık amphoralar eski mancınık gülleleri İ.Ö.546'da büyük
bir savaş olduğunu göstermiştir. Pers Komutanı Harpagos'un ordusuyla
Phokaialılar arasındaki savaş, Harpagos'un zaferi ile sonuçlanmıştır.
Dış Kale: 1698 yılında yapılan kaleden geriye
pek birşey kalmamıştır. İç kısımda Türk hamamının kalıntısı vardır. Mozaikler: Son dönemdeki kazılarda Arkaik,
klasik, Helenistik ve Roma dönemine ait yerleşim katları ortaya
çıkarılmıştır. 1993'teki kazılarda çıkarılan İ.S.5-4 yy'lara tarihlenen
Roma dönemi villasının taban mozaiklerinden biri hasarsızdır. Diğeri
biraz ileride kısmen hasarlı olarak bulunmuştur. Sağlam kısmı restore
edilip İzmir Arkeoloji Müzesi'ne konmuştur. Şeytan Hamamı: Antik Çağ'da kayalar oyularak
yapılmış bir aile mezarıdır. Mezar uzun bir yol ve iki mezar odasından
oluşmuştur. Yapılan kazılar sırasında bulunan seramik, mezarın İ.Ö.4.
yy'a ait olduğunu ortaya koymuştur. Sur ve Beşkapılar: Beşkapılar, Osmanlı dönemi
kalesinin kayıkhane bölümüdür. Buradaki yazıta göre Kanuni Sultan
Süleyman zamanında 1538-1539 yıllarında onarım görmüştür. Beşkapılar,
1983 ve 1994 yıllarında restore edilmiştir. Şehrin etrafını çevreleyen
surların en iyi korunmuş bölümleri, yarımada üzerindeki Bizans,
Ceneviz ve Osmanlı dönemlerine ait onarımlardır. Beşkapılar'da bilimsel
kazılar yapılmaktadır. Yel Değirmenleri: Foça'ya gelirken indiğiniz
yokuşun solunda yer alan dağdır Top Dağı ve üzerinde tarihi yel
değirmenleri vardır. Artık yikilmaya yüz tutmuştur ama hem tarihi
anımsatır size hem de güzel bir manzara yaşatır. Yakın zamanda yel
değirmenlerinin restorasyonu planlanmaktadır. Fatih Camii: Foça'nın Türk dönemine ait en
önemli yapısıdır. Yapıda ik ikitabe vardır. Avlu kapısındaki kitabe
1531 tarihlidir. Kitabeye göre Avlu Kapısı Mustafa Ağa adlı bir
kişi tarafından yaptırılmıştır. Ana giriş üzerindeki kitabeye göre
de Kanuni Sultan Süleyman'ın emriyle yeniden inşa ettirilmiştir.
Kitabelerden, caminin Foça'nın fethinden sonra Fatih Sultan Mehmet
tarafından yaptırılarak 1531 yılında bir avlu ile çevrelendiği,
daha sonra Kanuni Sultan Süleyman'ın emri ile ancak onun ölümünden
sonra 1569-1570 yıllarında yeniden inşa edildiği anlaşılmıştır.
Kayalar Camii: Dikdörtgen planlı düz tavanla örtülü bir camidir. 15 ya da 16.yy'da yapıldığı sanılmaktadır. Minaresi 19.yy'da yapılmıştır.Bizans dönemine ait devşirme malzeme kullanılmış, üzerini örten ahşap tavan yenilenmiştir. Hafız Süleyman Mescidi: Giriş açıklığı üzerindeki kitabeye göre 1548'de Foça Kalesi dizdarı Kurt Hacı Mustafa tarafından inşa ettirilmiştir. Günümüzdeki şeklini 18-19.yy'da almıştır. 1917'de ibadete kapanan mescit 1992'de yeniden açılmıştır. Osmanlı Mezarlığı: 16.yy'dan 19.yy'ın sonuna
kadar gömüye açık olduğu olduğu anlaşılmaktadır. Mezar taşlarında
gül, selvi ağacı, üzüm salkımları, nar, hurma ve stilize edilmiş
birçok bitkisel motif yer almaktadır.
|